Terasta Su Göllenmesi: Eğim, Süzgeç ve Gider Detayları

Terasta su birikmesi; eğimin süzgece doğru kurulmadığını, süzgecin en alçak noktada olmadığını ya da yalıtım seviyesinin üstünde kaldığını veya giderin tıkandığını gösterir. Kalıcı çözüm, yalıtımdan önce eğimi düzeltmek, süzgeci manşonla yalıtıma bağlamak ve parapete bir taşma gideri açmaktır. Göllenen yüzeye yalnızca yeni kat yalıtım sürmek, suyun biriktiği noktayı değiştirmez.

Sembol Yalıtım, İstanbul Sancaktepe merkezli ve Antalya şubeli bir yalıtım firmasıdır; teras ve çatı keşiflerinde göllenmeyi yalıtımdan ayrı bir kalem olarak ele alır. Bu yazı, alt kata su sızdığında ne yapılacağını anlatan terastan su sızması rehberimizin tamamlayıcısıdır: burada sızıntının kendisini değil, suyun terasta neden beklediğini ve bunun yalıtımdan önce nasıl düzeltileceğini anlatıyoruz.

Terasta su birikmesi neden sorun olur?

Terasta biriken su, henüz sızıntı yapmasa bile yalıtım sistemine sürekli yük bindirir ve küçük kusurları zamanla sızıntıya dönüştürür. Yağmurdan sonra kısa sürede kuruyan bir yüzey ile günlerce su tutan bir yüzey aynı malzemeyle kaplanmış olsa da ikisinden aynı ömür beklenemez.

• Yalıtıma sürekli temas: Su yalıtım malzemeleri yağmura dayanacak şekilde üretilir, ancak sürekli su altında kalmaya uygunluk ürüne göre değişir. Bu bilgi üreticinin teknik föyünde yer alır ve göllenme olan bir terasta mutlaka okunmalıdır.
• Kusurların büyümesi: Kılcal çatlak, açılmış derz ya da zayıf bir bindirme normal yağışta fark edilmeyebilir. Üzerinde günlerce su durduğunda ise suyun içeri ilerlemesi için yeterli zaman oluşur.
• Yosun, tortu ve kayma: Su çekildiğinde geride toz ve organik tortu kalır, gölgede kalan bölgelerde yosun tutar. Bu tabaka yüzeyi kaygan hale getirir ve kaplamanın üst yüzeyini yıpratır.
• Donma ve çözülme: İstanbul gibi kışın don görülen yerlerde, derz ve çatlaklara dolan su donduğunda genleşir. Her donma-çözülme döngüsü çatlağı biraz daha açar, seramikleri yerinden kaldırabilir.
• Ek yük ve katmanlarda nem: Geniş bir göl, döşemeye öngörülmeyen bir ağırlık ekler. Isı yalıtımlı teraslarda kurumayan yüzey, alttaki katmanların da uzun süre nemli kalmasına yol açabilir.

Kısacası göllenme tek başına bir arıza değil, terasın diğer bütün zayıflıklarını hızlandıran bir durumdur. Bu nedenle teras su yalıtımı planlanırken eğim ve tahliye, malzeme seçimi kadar önemli bir başlık olarak ele alınmalıdır.

Göllenmenin kaynağı nasıl teşhis edilir?

Göllenmenin kaynağı, suyun terasın neresinde ve hangi biçimde biriktiğine bakılarak teşhis edilir. Yağmur dindikten bir iki saat sonra çekilen birkaç fotoğraf, keşifte yapılacak ölçümün önemli bir kısmını önceden gösterir.

Keşifte kot farkları lazer nivo ya da uzun bir mastarla ölçülür, süzgeçlerin bitmiş yüzeye göre yüksekliği kontrol edilir ve gerekirse sınırlı bir alana kontrollü su verilerek akışın izlediği yol gözlenir. Aşağıdaki tablo, birikintinin şeklinden olası nedene ulaşmak için pratik bir başlangıç noktasıdır.

Su yalnızca bir iki noktada küçük birikintiler bırakıyorsa sorun lokaldir ve çoğu zaman tesviye ile çözülür. Birikinti terasın büyük bölümünü kaplıyorsa eğimin tamamı yeniden ele alınmalıdır; bu karar yalıtım teklifinden önce verilmelidir, çünkü işin kapsamını ve süresini doğrudan değiştirir.

Teras eğimi nasıl olmalı?

Teras eğimi, suyun yüzeyin hiçbir noktasında beklemeden süzgece ulaşmasını sağlayacak şekilde kurulmalıdır. Düz teras olarak bilinen yüzeyler aslında tam düz değildir; gözle zor fark edilen ama suyu yönlendirmeye yeten hafif bir eğimle yapılır.

Gereken eğim değeri tek bir rakamla her terasa uygulanamaz. Kaplama türü, süzgeçler arasındaki mesafe, yüzeyin pürüzlülüğü ve uygulanacak yalıtım sisteminin teknik föyü, projede belirlenecek değeri etkiler. Seramik ya da doğal taş kaplı bir terasta derzler suyu yavaşlattığı için, pürüzsüz bir likit membran yüzeyine göre daha belirgin bir eğim gerekir. Sayısal değer için mimari projeye ve kullanılan sistemin föyüne bakmak, ezbere bir rakam uygulamaktan her zaman daha doğrudur.

Eğimin nasıl kurgulandığı, değerinin kendisi kadar önemlidir:

• Süzgeçler en alçak noktada: Eğim her yönden süzgece doğru iner. Süzgeç bir köşeye sıkıştırılmışsa terasın uzak ucundan gelen su yolda kalır.
• Sırt ve vadi çizgileri: Birden fazla süzgeç varsa aralarına suyu ikiye ayıran sırt çizgileri kurulur; böylece her süzgeç kendi alanını boşaltır.
• Duvar diplerinden uzaklaşan eğim: Su parapet ve duvar diplerine değil, onlardan uzağa yönlendirilir. Köşelerde suyun takıldığı noktalara küçük su ayrım sırtları yapılır.
• Kapıdan uzaklaşan eğim: Teras kapısının önü hiçbir koşulda terasın en alçak noktası olmamalıdır.

Eğim ya betonarme döşeme dökülürken verilir ya da döşemenin üzerine yapılan eğim betonu veya eğim şapıyla sağlanır. Isı yalıtımlı teraslarda eğimin hangi katmanda verileceği sistem tasarımına bağlıdır; katmanlar arasında kalan su, yüzeyde göründüğünden çok daha uzun süre dolaşabilir.

Süzgeç nereye konmalı, kaç tane olmalı?

Süzgeç, terasın en alçak noktasına ve yalıtım yüzeyiyle aynı seviyede ya da biraz altında kalacak şekilde konmalıdır. Süzgeç ağzı yüzeyden birkaç milimetre bile yüksekte kalırsa çevresinde kalıcı bir su halkası oluşur ve su bu halkayı aşmadan boruya giremez.

Süzgeç sayısı ve boru çapı, terasın drene ettiği alana ve bölgenin yağış koşullarına göre tesisat projesinde belirlenir. Burada da ezbere bir sayı yerine iki pratik kuralı akılda tutmak yeterlidir:

1. Tek süzgeç tek risk demektir. Yalnızca bir süzgeci olan terasta o süzgeç yaprak, poşet ya da kumla tıkandığında bütün yüzey göle döner. Mümkünse ikinci bir süzgeç, değilse taşma gideri planlanmalıdır.
2. Süzgeç, yalıtım sistemine bağlanabilecek tipte olmalıdır. Flanşı ya da manşonu olmayan, yalnızca betona gömülmüş bir boru ağzı, yalıtımın kesintisiz bağlanmasına izin vermez.

Süzgecin üzerinde yaprak tutucu bir ızgara bulunmalı ve bu ızgara kolayca açılıp temizlenebilmelidir. Ağaçlara yakın teraslarda kubbe tipi ızgaralar, düz ızgaralara göre daha geç tıkanır. Balkonlarda ve dar teraslarda parapetin içinden dışarı açılan yatay süzgeçler de kullanılır; bu durumda süzgecin duvar içinden geçtiği bölge ayrı bir detay olarak yalıtılmalıdır.

Süzgeç manşonu ile yalıtım nasıl birleştirilir?

Süzgeç ile yalıtım arasındaki bağlantı, yalıtım katmanının süzgeç manşonuna ya da flanşına kesintisiz bindirilmesi ve bu bölgenin takviye ile güçlendirilmesiyle yapılır. Terastaki suyun tamamı bu noktadan geçtiği için, yüzeyin geri kalanı ne kadar iyi yalıtılmış olursa olsun burada kalan bir boşluk bütün işi boşa çıkarır.

1. Eski süzgecin çevresi açılır; gevşek harç, eski mastik ve yüzeye yapışmayan yalıtım parçaları temizlenir.
2. Süzgeç gövdesinin kotu kontrol edilir. Yüzeyden yüksekte kalıyorsa süzgeç indirilir ya da çevresi yeniden düzenlenir.
3. Gider borusu ile süzgeç gövdesi arasındaki birleşimin sağlam olduğu doğrulanır; borunun içinden su kaçıran bir ek, üstten yapılan yalıtımla düzelmez.
4. Yüzeye, seçilen sistemle uyumlu astar uygulanır.
5. Sistemle uyumlu süzgeç manşonu ya da flanşlı parça yerleştirilir; manşonun boru içine giren kısmı ve yüzeyde kalan eteği üretici talimatına göre konumlandırılır.
6. Süzgeç çevresi file veya detay bandıyla takviye edilir.
7. Ana yalıtım katları, manşonun eteği üzerine bindirilerek uygulanır.
8. Izgara takılır ve kürlenme tamamlandıktan sonra süzgeç çevresinde kontrollü su testi yapılır.

Likit poliüretan sistemlerde detayların sırasını görmek isterseniz poliüretan teras su yalıtımı uygulama rehberimize bakabilirsiniz. Bitümlü örtü membranla kaplanan teraslarda ise süzgeç çevresine ek bir membran parçası şalomayla yapıştırılır ve ana membran bunun üzerine bindirilir; bu sistemin ayrıntıları membran çatı yalıtımı sayfamızda yer alır.

Taşma gideri neden gereklidir?

Taşma gideri, ana süzgeç tıkandığında suyun kapı eşiğinden içeri ya da parapet üzerinden cepheye taşmasını önleyen ikinci bir tahliye yoludur. Özellikle tek süzgeçli ve parapetle çevrili teraslarda bu ağız bir emniyet supabı gibi çalışır.

Taşma gideri parapet duvarında, ana süzgeç kotunun biraz üzerinde ve teras kapısı eşiğinin altında kalan bir seviyede açılır. Böylece süzgeç normal çalışırken taşma ağzından su akmaz; süzgeç tıkandığında ise su kapı eşiğine ulaşmadan dışarı yönlenir. Taşma ağzının dışarıdan görülebilen bir noktaya akıtılmasının da bir faydası vardır: oradan su aktığını gören kişi, ana süzgecin tıkandığını hemen anlar.

Taşma gideri sonradan açılıyorsa, parapetin içinden geçen kanalın iç yüzeyi yalıtımın terastan kesintisiz devam edebileceği şekilde hazırlanmalıdır. Duvarı delip bir boru parçası sokmak ve çevresini harçla doldurmak, birkaç mevsim içinde yeni bir sızıntı noktası yaratır.

Parapet diplerinde ve kapı eşiğinde su neden birikir?

Parapet diplerinde ve kapı eşiğinde su, eğim duvara doğru verildiğinde ya da yatay yüzey ile düşey yüzeyin birleşimi yanlış kurgulandığında birikir. Bu bölgeler terasın hem en çok hareket eden hem de en sık sızdıran noktalarıdır; burada bekleyen su, köşedeki kılcal çatlaktan döşeme ile duvarın birleşimine ilerler.

• Köşe pahı: Yatay ve düşey yüzeyin keskin bir köşede birleşmesi yerine pah ya da yuvarlatılmış bir geçiş yapılması, hem suyun köşede takılmasını hem de yalıtımın burada kırılmasını önler.
• Süpürgelik yüksekliği: Yalıtım parapete, olası en yüksek su seviyesinin ve sıçrama payının üzerine kadar kıvrılmalıdır. Göllenme yaşanan bir terasta bu yükseklik daha da önem kazanır.
• Harpuşta eğimi: Parapetin üst yüzeyi suyu kontrollü olarak yönlendiren bir eğimle bitirilmeli, harpuştanın altından duvar içine su girmemelidir.
• Kapı eşiği: Eşik, bitmiş teras yüzeyinden yeterince yüksekte olmalı ve yalıtım doğramanın altına dönmelidir. Kot farkı bırakılamayan durumlarda kapı önüne ızgaralı bir kanal yapılması değerlendirilebilir.

Yalıtımdan önce eğim nasıl düzeltilir?

Eğim; çukurlar lokalse tesviye harcıyla, sorun bütün yüzeye yayılmışsa mevcut kaplama sökülüp yeni bir eğim şapı ya da eğim betonu dökülerek düzeltilir. Hangi yolun seçileceğini birikintinin yaygınlığı, döşemenin taşıyabileceği ek yük ve mevcut kaplamanın sağlamlığı belirler.

Eğim düzeltmesinde en sık atlanan konu kuruma süresidir. Yeni dökülen şap ya da tesviye harcı, üzerine yalıtım uygulanmadan önce üretici föyünde belirtilen nem seviyesine inmelidir; nemli şapa uygulanan likit yalıtım kabarabilir ve yapışmasını kaybedebilir. Nem ölçümü bu yüzden eğim düzeltmesinin ayrılmaz bir parçasıdır. Bazı sistemlerde nemli yüzeyler için geliştirilmiş astarlar kullanılabilir; Polseal NTP 1K nem toleranslı poliüretan astar bu amaçla değerlendirilen ürünlerden biridir. Astar seçimi yine de yüzeyde yapılan nem ölçümüne göre yapılır.

Seramik üstü yalıtım göllenmeyi çözer mi?

Hayır. Şeffaf su yalıtımı ve diğer seramik üstü sistemler mevcut yüzeyin geometrisini değiştirmez; eğimi yanlış bir terasta su, yeni kaplamanın üzerinde de aynı noktada birikir. Seramikleri sağlam ama göllenmesi belirgin bir terasta önce sınırlı tesviye ile sonuç alınıp alınamayacağına bakılır; alınamıyorsa söküm ve eğim düzeltmesi daha doğru bir yatırımdır. Aynı şekilde, sürekli su altında kalmaya uygun olmayan bir likit membranın göllenen yüzeye uygulanması da teknik föye aykırıdır.

Göllenmeyi önlemek için terasa nasıl bakılır?

Göllenmeyi önlemenin en ekonomik yolu, süzgeçleri ve taşma ağzını düzenli olarak temiz tutmaktır. Eğim ne kadar doğru kurulmuş olursa olsun, tıkalı bir süzgeç terası birkaç saat içinde göle çevirebilir.

• Sonbaharda yaprak dökümünden sonra ve yoğun yağış dönemine girmeden süzgeç ızgaralarını açıp temizleyin.
• Saksı, paravan ve mobilyaları akış yolunun üzerine koymayın; ağır saksılar için ayaklı altlık kullanın.
• Klima ve güneş paneli ayakları gibi sonradan eklenen elemanların suyun önünü kesmediğinden emin olun.
• Yağmurdan sonra terasın fotoğrafını çekip birikintilerin zaman içinde büyüyüp büyümediğini karşılaştırın.

Mevsimlik kontrollerin tamamını çatı ve teras bakım kontrol listemizde bulabilirsiniz.

Sembol Yalıtım nasıl yardımcı olur?

Sembol Yalıtım, terasta su birikmesi şikâyetinde önce eğimi, süzgeç kotlarını ve tahliye yollarını ölçer, yalıtım teklifini bu ölçüme göre hazırlar. Teklifte eğim düzeltmesi, süzgeç yenileme, taşma gideri ve yalıtım sistemi ayrı kalemler halinde yazılır; böylece hangi işin neden yapıldığı açıkça görülür. Teras su yalıtımı uygulamalarında 5 yıl malzeme ve işçilik garantisi, şeffaf yalıtımda 3 yıl garanti verilir.

Sahadaki teras uygulamalarımızdan biri Tuzla'daki Orhanlı akrilik teras yalıtımı projesidir. Şehrinize göre ayrıntılar için İstanbul çatı ve teras yalıtımı ile Antalya çatı ve teras yalıtımı sayfalarımıza, ortak teraslarda yönetim kararına uygun planlama için site ve apartman çatı-teras yalıtımı sayfamıza göz atabilirsiniz. 100 m² üzerindeki teraslarda metraj ve fotoğraflarla ön değerlendirme yapabiliriz; yaklaşık alanı su yalıtımı metraj hesaplayıcısıyla önceden çıkarabilirsiniz.

Terasınızda yağmurdan sonra su kalıyorsa, yalıtımı yenilemeden önce eğimi ölçtürün. Keşif ve yazılı teklif için 0530 255 69 00 numarasından bize ulaşabilirsiniz.